Mizote hi chuan ‘man’ hi kan han ngah khawp a. Naupan lai phei chuan, ‘Min tirh man pawisa min pe rawh,’ te kan ti a. ‘A hmelchhiat man a nih chu,’ te pawh kan ti thin kha a ni a. Tûna kan sawi erawh hi chu man tak tak a ni a. Mizoten kan tih ngai loh, man nei pawha kan hriat loh, duh duhna hmuna thehthang mai theih ni-a kan hriat thin ‘bawlhhlawh’ chungchang a ni. Tawngkam bawlhhlawh hmang miah lovin bawlhhlawh chungchang sawi i’n tum teh ang!
Faina kawnga hma kan sâwn tawhzia hi sawi dawn ila nileng sawi tur a awm tawh hial ang. Khawlai leh kawng sira tui tling, luang kawi zeih zuih hi - Kolasib khawlai hmun hrang hrang hi han mitthla teh – a vang tawh a nia! Chu ringawt pawh chu sawi ta ila – Kolasib damdawi ina thawktute chhinchhih danin kum eng emaw zât chhung chu Kolasib-ah Sikserh natna avanga thi kan awm tawh lo a nih chu! Sikserh natna thlentu thosi inthlah punna atana tha ber tui tling a tlem tawh miau a – kha daih kha asin!
Kolasib khawi vengah pawh kal la, naupang hnap tawlh pir per, pan khir lei luai i hmu tawh lo ang. ‘Kawthalo a leng leh tlat mai’ kan va ti khât tawh e aw! Mit na te pawh hi a hri a awm tawh lo emaw ni? Kan sawi tlem ta ngawt mai! Eng vang nge ni ang le!? E le, kan fai tawh tlat alâwm! Pawnlera inthiar kan awm tawh lo va, ran kan chhuah tawh bawk si lo; natna hrik pu darhtu tur tho pawhin hna an ngah tawh lo a ni ang!
Hmân deuh lawk thleng khan bawlhhlawh bawm kan nei ngai lo. Chhung tin bawlhhlawh bawm chu ‘kawmthlang’ a ni mai. Maian hihna atanga damdawi bur thlengin, kan duh tawh loh zawng zawng chu kawmthlang lama theh thlâk a ni tawp mai. Dâp chhuata kan chen lai, chhuat atana thing phêk kan hman hnu thlengin, kan bawlhhlawh phiah chhuah zawng zawng chhuat âwnga phiah thlâk kha mi zawng zawng tihdan a ni mai a. Tûnah chutiang chuan ti leh ta ila, a nuihzatthlâk hial tawh ang.
‘Faina Hapta’ kan hman dan te pawh a danglam ta deuh. Kawng kam hnim sam fai rûnpui hun emaw kan tih kha a reh tial tial. Bawlhhlawh paih chungchanga kan inzirtirna pawh changkâng tawh tak a nia aw! Hmânni lawk kha chuan, ‘Bawlhhlawh a bawmah chauh,’ kan ti a. Mahse, tûnah chuan, “Bawlhhlawh tawih thei leh tawih thei lo a awm, bawm hrana paih tur a ni. Chu mai piahlamah chuan bawlhhlawh hlauhawm bîk a awm,” tihte a ni kan sawi tawh ni!
Fai nawmzia hi kan hre chho mek. Khaw fai nihte chu inchhuanna tham tak tak a ni a, khua leh veng fai taka chêng nih chu a changkâng bîk tlat. Chu mai piah lama kan ngaihtuah chian loh fo chu – bawlhhlawh kan thehthang dan dik lo avanga kan tawrhna hi a ni. Kan kawmthlang leh kan in bul remchanga bawlhhlawh kan paih mai mai laia kan khawtlang hriselna dinhmun kha ngaihtuah ila. Bawlhhlawh bawm kan neih hnu, bawlhhlawh paihna hmuna paih tura bawlhhlawh phur motor-in kan bawlhhlawh te a phurh liam nal nal tâk hnua kan hriselna dinhmun hi ngaihtuah leh ila, hmuh hmaih theih loh khawpa chiangin a inthlau a ni.
Faina kawnga hma kan sâwnna kal zêla hma kan sâwn lehzual theih nan UD&PA Department thawktute chuan ni tina ngaihtuah leh ngaihven bera neiin hma an la a. Mipuiten awlsam taka bawlhhlawh kan paih a, kan lo fai leh kan lo hrisel zâwk a, kan chhehvêl a fai theihna turin ruahmanna an siam a. Bawlhhlawh paih motor rawn tirin, kan ina kan bawlhhlawh lo dah khâwm sa rawn khawn khâwm turin midang an rawn kal leh bawk a. Chutiang ruahmannaah chuan chhung tinin thla khatah kan bawlhhlawh thehthangna atana sum tlem tê kan lo thawh ve a ngai ta a. Hetiang ruahmanna hi a \ha ngawt mai.
Ruahmanna tha tak pawh hi a sawisêl pawl te, ruahmanna tihlawhtling tura hma latute zingah pawh ruahman dan lo deuha kalpui tlat te awm theih a ni fo mai. Bawlhhlawh senghawitute hnêna lawmman chhe tê kan pêk ve hrethiam lo pawl pawh awm theih a ni a. A chunga kan sawi te hrereng chung khian i han sawi dawn teh ang.
Hla siamtuin, ‘Malin chhiar la, mak i ti ngei ang a Petu’ a tih ang mai khan, kan fai tâk avanga tûnhmaa kan hrisel lohna hrang hrang laka kan fihlîm tâk dan kan sawi te atang khian, kan sawi bâk thil tam tak pawh i ngaihtuah chhuak zêl thei ang. Bawlhhlawh kan paih duhdah thin laia a man kan pêk kha turu deuh a ni. Kan dam lohva damdawi mana kan insensona te, kan rilru hahna te, hun leh tha kan senna te kha ngaihtuah ila. Khâng zawng zawng pumpelh nana thla khata bawlhhlawh khawn hnêna pawisa tlem tê lo pêk nat lohzia hi! I hrethiam em? A mal tê têin chhiar ila, faina avanga malsawmna kan dawn hi kan ngaihtuah loh chhung hian a lo tam hman hlê asin!
Kawmthlang remchang apianga bawlhhlawh kan paih lai aia ‘bawlhhlawh a bawmah’ kan tih tâk theuh hnua kan dinhmun hi chhût ila; ‘tawih thei leh tawih thei lo bawm hranah’ tih hi chhung tinin han zawm leh ila, kan rin leh beisei aia nasain hma kan sâwn leh ngei ang. Chumi atana a man kan pêk chu a ngai ve tih thinlung pu ila, kan balh avanga balh man kan lo pêk nasatzia kha ngaihtuah fo bawk ang u.
Miss World nih te, Chief Minister nih te, Supply Minister nih te – e khai, lehkha thiam nih te, zai thiam nih te hi chu mi zawng zawng tan tlin leh tih theih vek a ni lo. Mahse, fai hi chu kan zavai maia kan tlin, harsa vak lova kan tih theih vek; tlema rilru han pêk hreta kan neih theih mai a lo ni reng a! Urhsun taka kan ngaihtuah hian a har hmel mai mai thin – Bawlhhlawh a bawmah chauh paih ila, tawih thei chu tawih thei bawmah, tawih thei lo chu tawih thei lo bawmah – minute tam sen a ngai lo. Bawlhhlawh an rawn khawn khâwm man sawmli-nga lo phawrh mai kha kuhva fun hnih leh zozial fun khat man kha a ni leh mai a! A va harsa lo tak êm!
English ziak mi Joseph Addison chuan, “Faina chu thinlung chhungrila thianghlimna, pawn lama lo lang chhuak hi a ni,” a lo ti a. A va dik ril tak! ‘In in leh a chhehvêl a fai hlê mai,’ emaw, ‘In veng a fai hlê mai,’ emaw, ‘Inkhua a va fai tehlul!’ emaw an tih chuan, mi fing pangngai chuan in thinlung chhungrila thianghlimna kha pawn lam faina atangin an lo hmu daih tawh tihna a lo nih chu!
Thil tha chu a man a to thin a, a man kan pêk hnem apiang kan ngah mai thin. “......thil tha pawh kan hmu a, thil tha lo pawh kan hmu lovang em ni?” tih ang deuh khan - Balh man pawh kan tuar a, fai man pawh kan pe ve lovang em ni?
- Hriatpuia Pa, Kolasib
Comments
Post a Comment